Egunkaria
y larunbata y 2002ko uztailaren 6a ORIOKO BARDOA ESTUDIOAN EGUNHARIA KULTURA 40 Jon Eskisabel y DONOSTIA «Gero eta
exijenteagoa naiz neure buruarekin,
kantuekin gustura sentitzea bilatzen
dut eta disko honetako (urrian
kale- ratuko den Nire
ekialdean) zen- bait kanturekin
lortu dut. Ikara- garri gustura sentitu
naiz eta malkoak atera dizkidate,
hunki- tu naute. Alde horretatik,
lor- pen bat da eta zoriontsua
naiz». Benito Lertxundiren bisitak
es- tudiora asko urritu dira
azken hamarkadan. 1971tik
1989ra bitartean zortzi disko
kaleratu ondoren, urrats bakoitza
tentu handiz neurtu du kantari
oriota- rrak geroztik. Pazko gaierdi on- dua (1989) kaleratu eta gero
le- hen isilaldi luzea hasi
zuen, zaz- pi urte geroago Hitaz oroit-ekin (1996)
hautsiko zuena. Bi urte- ren buruan
estudiora itzuli zen, proiektu berezi bati
ekiteko: Euskadiko Orkestra
Sinfoniko- arekin grabatzea Auhen Sinfoni- koak diskoa. Haatik, beste
sei urte itxaron behar dute
kanta- riaren zaletuek haren kantu
be- rriak —hamar— beste lan
bate- an bilduta ikusi arte.
Mantsotze kreatibo horren
arrazoiak ez du misteriorik. Ai- tzitik, guztiz lojikoa dirudi artis- taren azalpena entzun ondoren. «Beharbada kantuak egitea gero eta gehiago kostatzen zai- dala izan daiteke arrazoia. Bide bat egina daukat, eta hor errepi- katzeko arriskua handia izaten da. Nik badut musikarako gustu mota bat, eta kantu bat egiten hasten naizen bakoitzean ezin- bestean nire gustuak bere hari- tik eramaten nau. Alde horreta- tik, errepikatzeko beldurra beti dago. Hala ere, gero eta asekai- tzagoa bihurtzen ari naizela su- matu dut. Lehen errezago ema- ten nien irteera kantuei orain baino. Kantu asko botatzen di- tut zakarrontzira, askok ez dute astebeteko epea gainditzen, erori egiten dira. Prozesu horre- tan neure buruarekin amorra- tzera iristen naiz batzuetan, eta galdetzen diot hau ez ote den exigentzia estetiko baten edo gaixo baten modura kantuak egiteari diodan gehiegizko bel- durraren ondorio». Izan
ere, kantu bakoitzak pro- ba asko gainditu
behar ditu Be- nitoren oniritzia jaso
arte. «Denbora asko ematen diot,
ka- joian uzten dut, begiratzen
dut handik hilabetera, bi
hilabete- ra... aldatzen diot zati bat,
kan- taldietan jartzen dut,
kantaldie- tan aldatzen dut, ez banau
ase- tzen baztertzen dut, berriz
har- tzen dut... Horrela ibiltzen
naiz denbora askoan eta orduan
ur- teak joan egiten
zaizkit». Angel Unzu
ekoizlea Elkar estudioko sofa
batean eserita mintzatzen ari zaigu.
Ia amaitu du diskoaren
grabazioa eta zama bat gainetik
kendu duenaren lasaitasunarekin
hitz egiten du, azalpen
bakoitzean luze sakonduz,
oroitzapenetan miatuz eta anekdota
ugariekin hornituz. «Inbidia diet
grabazio estudioan ondo pasatzen
dute- nei, nik sufritzen baitut.
Beldur pixka bat ematen dit
estudioak, normalean etxean egidako
lana ez baituzu berdin entzuten.
Le- hen egunak estudioko
girora egokitzeko izaten dira, eta
niri prozesu hori nahiko
maldan gora egiten zait».
Oraingoan ordea, ezberdina
izan da, arinagoa joan da graba- zioa eta lehen egunetik gauzak ondo atera dira. Horretan zeri- kusi handia izan du Angel Un- zurekin lan egin izanak. Izan ere, hogeita hamar urtetan ekoizle batekin grabatzen duen lehen aldia izan da. «Inoiz ez dut disko bat horren bideratuta eraman estudiora». Ekoizleeki- ko errezeloa betidanik izan du Benito Lertxundik, haren norta- suna berearen gainetik nabar- menduko zen errezeloa hain zu- zen ere. «Musikaren mundu ho- netan beti esan da ekoizlerik egokiena artista ezagutzen ez duen hura dela. Nik ez dut inoiz ulertu hori. Azkenean, ekoizle- ak bere nortasuna jartzen dio lanari, Phil Cunninghamek uki- tzen duen guztiak bere zigilua du, berdin du Galiziako, Irlan- dako edo Eskoziako talde bate- kin aritzen den. Gure artean ko- mentatu genuen
kanpoko ekoizle bat
ekartzeko aukera, izenak atera ziren,
baina nik ez nuen nahi inork lapurtzea
nire ildoa, nire gustua».
Angel Unzu berak aukeratu
zuen. «Detaile interesgarriak» ikusten zizkion, «eta gitarrista Benito Lertxundiren ekialdeko
haizea Urrian
kaleratuko duen disko berriaren grabazioa amaitu berri du kantariak, ekoizle
batekin lan egiten duen lehena MUSIKA. Pessoaren
bost poema musikatu ditu, eta Pete Seeger eta Levy Shaharren kantu bana moldatu du bikaina denez
banekien horri ere etekina aterako niola,
baina ez nuen nahi bere kasa
egitea lana, baizik eta bion arteko
el- karrizketan, eztabaidan.
Tenta- kulu asko dituen musikaria
da Angel, gauza asko ukitzen
ditu eta badu berezko dohai bat
hari tresnetarako». Hilabetea eman zuten etxeko ordenagailuan kantuak presta- tzen, eta grabatutako makete- kin estudiora joan ziren ondo- ren. Aurreko lanekiko sistema aldaketa handia zen. «Lehen nik bakarrik egiten nuen lan hori, aurreiritzi batekin joaten nintzen estudiora baina hala ere, gauza dexente zintzilik ge- ratzen ziren. Oraingo honetan estudiora sartu ginenean oso garbi genuen zer nahi genuen. Ordenagailuan grabatutako gauzak jartzen genituen eta esaten genuen: begira, hau nahi dugu lortu baina soinu ho- bearekin. Hori lehen aldikotz egin dut». Perkusioetan
dago aldaketa handiena soinuaren
aldetik. «Nire bizitza osoan akats
handi bat izan dut: ez dut inoiz
perku- sioaren mundua jorratu.
Ihes egiten zidan gauza bat zen.
Per- kusioen hutsunea bete nahi
iza- ten nuen beste modu
batean, teklatuei nortasun
handiagoa emanez… Betelana zen,
azken finean. Perkusioa sartuz
gero beste gauza asko pikutara
joan- go zirela konturatu nintzen,
eta gero hori egiaztatu egin da,
per- kusioek oso egoki
okupatzen dute espazioa eta ez diote
ino- lako trabarik egiten
kantuari». Norberarentzat
sortu Anjel Valdes Elkarlanean
dis- ketxeko arduradunak
helduta- sunarekin lotzen du Benito
Ler- txundiren azken lana. Zer
dela eta? Haren ustez, kantuak
bes- teentzat egiteari utzi dio
eta orain berarentzat baino ez
ditu egiten. Lertxundi ados da
ho- rretan. «Lehen ere horrela
egi- ten nuen, ni nintzen lehen
gal- bahea, baina orain
areagotu ESANAK «Inoiz ez dut disko bat horren bideratuta
eraman estudiora;
argi genuen zer
nahi genuen» «Pessoaren heldutasun
goreneko sorkuntza
atala ikaragarri
maite dut. Gizon
jakintsua ikusten dut, poeta bainoago» «Mendebaldeko gizakiaren ego
partikular, nazkagarri eta usaina darion horren kontra doa
disko hau» «Onartzen dugunean norbera dela gatazka,
orduan egingo
diogu gizarteari
ekarpenik iraultzaileena» IMANOL OTEGI / ARGAZKI PRESS