1875ean Alfontso XII.ak karlistek armak utz ditzaten Azkoien herrian sinatutako mezua(1). Errege izanda agintari zibila eta militarra da eta dena batera. Orri elebiduna. Euskarazko aldian honela hasten da:

EUSCALDUN ETA NAPARROCO GENDEARI:

    Ostera etortzean lur onetara, gaur aiñ errucarria, maite guztioc izanagatic, ez det nic beste desiorican paquia ematia; baño oraindic nere desgraci pasatubac, baño gueyago erruguitzenan(2) icusiric lur au dagoala pobre odolesco guerra civill onengatic.
    Igonaiz nere tronura nic nai nuben becela, neregatic iñorc odol tantoric izhurigabe. Su eguiten badiozute nere tropari, nai-ta nai-ez peleatu bearco degu, bañon icusicodet nic pelea ori nai gabe aundiarequiñ. (…)

-------

    (1) Bizkaiko Artxibo Foralean, Atal Administratiboan, "Ordenes y Circulares de la Diputación, Reales Cédulas y escrituras originales", 64 erreferentziapean: "Circulares de la Diputación General, 1868-1876".
    (2) Sic, seguruenean "erruguitzenau" edo "erruquitzenau" idatzi nahian, erdarazkoan me ha contristado baitzioen.

---

Imanol Trebiño, 2003-07-25