Iñigo Altube barakaldarraren zaletasun nagusia mendia da. Zaletasun horrek munduko leku askotara eraman du, eta Europa, Afrika, Amerika zein Asiako zenbait mendi gailur zapalduak ditu dagoeneko, horien artean zortzi milako bat, Gasherbrum 2 edo G-2 izenekoa.
Hurrengo irtenaldia prestatzen duen bitartean, Euskarrik elkarrizketa egin dio.


Zelan sortu zitzaizun mendizaletasuna?

Umetan, Euskal Herriko mundu guztia bezala, gurasoekin hasi nintzen mendira joaten, inguruko mendietara, batez ere. Gero ailegatzen da momentu bat eta nahiago duzu beste gauza batzuk egitea, eta hasten zara Pirinioetara joaten gurasoetatik aparte. Gero, urrunago joan behar, eta Alpeetara joan ginen lehenengo aldiz duela hamahiru bat urte. Horrela, mendizaletasunaren munduan sartu nintzen eta hasi ginen bidaiak egiten mendietara igotzeko: Maroko, Alpeetara ia urtero, Hego Ameriketara (Argentina, Txile, Bolivia, Peru) eta abar. Perun hasi ginen komentatzen zortzi milako bat egitearen aukera, baina arazoa betikoa zen, dirua, babesle bat topatzea. Azkenean erabakia hartu genuen eta hasi ginen dena prestatzen. Ikusten duzunez, kontua pixkanaka doa, esperientzia baita gehien behar duzuna.

Zortzi milakoa izan da egin duzuen mendirik zailena?

Bai, dudarik gabe. Teknikoki ez da hain zaila, baina 8.000 metro ditu eta hori asko da, pilo bat nabaritzen da, ez dauka zerikusirik gainerako mendiekin. Perun ere gauza politak egin genituen, 6.000 metro ingurukoak, eta han gauza teknikoki zailagoak egin genituen, adibidez Huascaran Escudo bidetik egin genuen eta hori nahiko zaila da, izotz eskalada da. Nire ustez, egin ditugun gauzarik zailenak izotz eskaladakoak izan dira, arlo horretan maila ona daukagu eta gauza zailak egin ditugu. Adibidez, Estatu Batuetan egon ginenean, gure lehenengo 6. gradua egin genuen. Arroka eskaladan zortzi gradu daude, baina izotz eskaladan sei baino ez, beraz, oso gauza zaila izan zen, garai hartan ez zegoen 6. graduko izotz eskalada bat eginda zeukan jende askorik.

50. urteurrenean ere jotzekotan egon zinen, baina gaixorik paratu zinen

Bai, hori duela bi urte izan zen. Aurretik Hondarribin egon nintzen kantaldi batean; kili-kolo nengoen, eta Hondarribin apurtu egin nintzen. Hurrengo egunean, Barakaldo Antzokian beste kantaldia nuen, igandean, ilunabarrean, eta egon nintzen eguerdiko hamabiak arte, bertan behera utzi ala ez; bezperan, makal antzean baina azkenean kantatu nuen; igandean, aldiz, hain gaizki nengoen deitu nuenean! Ahotsik gabe nengoen, eta azkenean bertan behera uztea erabaki nuen. Gero produktu batzuk hartzen hasi nintzen eta zortzietan agian egiten ahal nuen kantaldia, baina eguerdian bertan behera bota behar izan nuen eta... Horretaz gogoratzen naiz.

Eta horrenbestekoa da zortzi milako baten eta gainerako mendien arteko aldea?

Bai, aldea itzela da. Alde batetik, denbora gehiago eman behar duzu mendian, eta kanpamendu nagusitik gailurreraino, behin hango girora moldatu eta gero, hiru, lau edo bost egun eman behar dituzu. Beste aldetik, altuera horretan oxigeno gutxiago dago, eta hori nabaritzen da. Normalean mendian ibiltzen bazara, ez duzu girotzerik behar 4.000 metro egiten dituzunean, eta hemen bezala mugitzen zara. 8.000 metrotan, aldiz, oso geldoa da dena, ezin zara azkar joan eta oso gogorra egiten da. Hego Amerikako mendietan, 6.500 edo 6.800 metro inguruko mendietan ez da halakorik nabaritzen. Nire lagun batek esaten du Himalayara sufritzera joaten dela, eta Hego Amerikara gozatzera, eta egia da. Momentu batzuetan oso txarto pasatzen duzu. Oso nekatuta zaude eta, hala ere, gauzak egin egin behar dira; kanpamendu batera ailegatzen zara eta plataforma bat egin behar duzu denda jartzeko, eta denda jarri egin behar duzu. Hori hemen oso erraza da, baina han agian bi ordu ematen dituzu bi metro koadroko plataforma bat egiteko. Oso gogorra da. Hala ere, gu gailurrean nahiko ondo egon ginen, ni oso ondo sentitzen nintzen, buruko minik ez, eta fisikoki ondo, ez ehun metroko lasterketa egiteko moduan, baina ondo.

Nortzuk joan zineten G-2ra?

Luis Basarrate sestaoarra, Roberto Rodrigo barakaldarra eta hirurok. Luis eta biok tontorrera heldu ginen, baina Robertok ez zuen ailegatzerik izan, 50 metrora geratu zen, eta ekaitza zekarrenez ez zuen denborarik izan.

Handik itzultzean, elkarrizketa batean esan zenuen asko ikasi zenutela.

Bai, gauza pila ikasten da, hori ikastaro trinko bat bezalakoa da. Nola heldu hain handia den mendi bati, nola prestatu kanpamenduak, hango girora nola moldatu, zer eraman behar duzun, nola sentitzen zaren... Guretzat, hain nekatuta egotea gauza berria zen, eta ez dakizu ondo muga non dagoen. Mendiak daukan gauzarik handiena hori da: beti dago zerbait ikasteko, inoiz ez duzu bukatzen ikaste hori.

Babeslerik izan duzue bidaia hori egiteko?

Bai, batez ere Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntza izan dugu, eta egia esateko, oso ondo portatu dira gurekin.

Zergatik dago horren zaletasun handia Euskal Herrian?

Ez dakit, baina Euskal Herrikoa da kasu bakarra mundu osoan. Hiru milioi lagun besterik ez gara, baina zortzi milako bat egin duten pertsonak pilo bat dira, agian berrehun bat edo. Gure aurretik egongo dira Frantzia, Ingalaterra eta horrelako besteren bat, baina proportzionalki lehenak gara, seguru. Ez dakit zergatik den, baina hemen giroa dago, mendira joateko ohitura dago, disfrutatzera eta paseatzera besterik ez bada ere. Gainera, euskal mendizaleok gogorrak garelako ospea daukagu. G-2n, esaterako, gu hirurok eta beste sei euskaldun geunden, orotara bederatzi, eta horietatik zazpi ailegatu ginen gailurrera. Hego Amerikan ere, euskalduna zarela esan eta segituan esaten dizute euskaldunak mendizale gogorrak direla. Guk, adibidez, ez ditugu ia inoiz porterrak edo zamatzaileak erabiltzen. Japoniarrek, kanpamendu nagusitik aurrera, altuerako zamatzailea eramaten dute normalean, eta beraiek ez dute lanik egiten: zamatzaileak eramaten du motxila, zamatzaileak jartzen du denda... Euskaldunok ez, geuk egiten dugu dena. Eta mendian ibiltzen den jendeak badaki hori.

Zer da hobea, mendira bakarrik joatea ala lagunekin?

Lagunekin, noski. Bestela, oso aspergarria izan behar da. Neu, behintzat, mendira joaten naiz ondo pasatzera, eta horretarako lagunak behar dituzu.

Goi-mailako mendizaleen artean badago lehiarik?

Beno, zortzi milakoak egiten dituztenen artean mota askotako mendizaleak daude. Alde batetik profesionalak daude, hortik bizi direnak eta hamalau zortzi milakoak egitera joaten direnak. Beste aldetik, gu bezalako mendizaleak daude, disfrutatzera joaten direnak. Eta amaitzeko, espedizio komertzialak daude, hau da, zuk igo nahi baduzu enpresa bati ordaintzen diozu eta enpresa horrek antolatzen dizu bidaia. G-2n egon ginenean horietako bi zeuden, bata ingelesa eta bestea alemana; bakoitzak hiru miloi pezeta inguru ordaintzen zuen, eta enpresak dena jartzen zuen: janaria, denda, tresnak, sherpak... Nire ustez, hori da gaur egun dagoen arazorik larriena, jende hori mendizalea ez delako, eta ez dakitelako ezer egiten, dena egin behar diete. Gure moduko mendizaleen artean ez dago lehiarik, baten bat gailurrera ailegatzen bada, gainerakoak poztu egiten dira. Oso giro ona dago.

Sponsor edo babesleak eduki behar izateak ez dakar berarekin mendizalearen gaineko presioa?

Bai, dudarik gabe, baina hori ekidinezina da. Duela hamar urte oso gutxi ginen mendira joaten ginenak, eta gaur egun jende asko dago, Pirinioetara joaten zara eta jendez beteta dago. Nik argi daukat arrakasta horren meritua, hein handi batean, “Al filo de lo imposible” telebista saioarena dela. Interesa dago, jendeak dokumentalak ikusi nahi ditu, eta, beraz, sponsorrak sartzen dira, eta hor dirua mugitzen da, eta ondorioz presioa dago. Guk argi genuen gure lehentasuna ez zela gailurrera kosta ahala kosta ailegatzea, baina profesionalen kasuan presioa dago, dudarik gabe. Dena den, kirol honetan kanpoko eragile asko dago, eguraldia, girotzea eta abar, eta ulergarriagoa da noiz edo noiz helburua ez lortzea. Beste hainbat kiroletan diru gehiago mugitzen da eta presioa ere handiagoa da.

“Kirola” hitza aipatu duzu. Beraz, zure ustez, mendizaletasuna kirola da.

Dudarik gabe. Asko entrenatu behar da, bestela, ez duzu zer eginik. Nik zazpi edo zortzi hil eman ditut entrenatzen G-2 egiteko. Entrenamendu aerobikoa da batez ere, korrika egitea. Teknikaren aldetik, prestatu samar geunden horrelako mendi bat egiteko, zatirik zailena izotzezkoa zen eta gu ondo moldatzen gara izotzetan. Prestaketa fisikoa da zailena. Maratoi baten moduan prestatu behar duzu. Nik asteburuetan motxila hartzen nuen, bidoi bat urez bete, motxilan sartu eta Argalariora joaten nintzen. Han ura bota, hobe baita pisurik gabe jaistea belaunetako minik ez izateko, eta berriro etxera. Izotzezko eskalada egiteko, adibidez, komeni da pisuekin aritzea, fisikoagoa da, indarra behar duzu.

Zuk uste duzu zortzi milakoak erromeria bilakatu direla?

Hori da batzuek diotena, hara joatea oso erraza dela. Joatea bai, baina igotzea, ez horrenbeste. Egia da gaur egun errazagoa dela duela 25 urte baino, baina hori kirol guztietan gertatu da: entrenamenduak hobeak dira, materiala ere bai... Joatea ere errazagoa da, baina Keniara joatea ere duela zenbait urte baino errazagoa da.

Eta egia da mendiak zikin-zikin daudela masifikazioaren ondorioz?

Denetarik dago. G-2, adibidez, ez dago hain zikin. Guk eraman genuen guztia jaso genuen, horixe delako gure pentsamoldea. Laugarren kanpamenduan, adibidez, zaborra zegoen, oso kanpamendu txarra delako, eta haizeak dendak apurtzen ditu. Berrogeita hamar denda inguru daude, den-denak apurtuta, erdi izoztuta... beldurrezko pelikula bat ematen du. Baina hori gertatzen da, hori hortik kentzea oso gogorra delako. Gakoa jendea kontzientziatzea da. Pakistanen, adibidez, ondo dakite zer egin behar duten eta zer ez, eta sherpak, sukaldariak eta abar oso garbiak ziren, ez zuten ezer botatzen

Himalaya, Paris-Dakar, Amazonia... ez duzu uste horrelako leku exotiko eta pobreak mendebaldeko aberatsentzako jolastoki bilakatzen ari garela?

Bai, eta normala da. Hemen Europan nabaritzen da gizakiaren aztarna, eta herri pobreetan, pobreak direlako hain zuzen, horrelako industriarik ez dago eta natura hobeto zainduta dago. Zenbait kirol naturan egin behar dira, inor ez da Nepalera joaten frontoian edo saskibaloian aritzera. Orduan, naturan egin beharreko jarduerak horrelako lekuetan egin behar dira eta bai, apur bat jolastoki ere badira, baina eurentzat ere ona da. Gauza guztiek bezala, alde onak eta txarrak ditu. Alde ona da turismoak diru pila ekartzen duela. Pakistanen, gu egon ginen lekuan, gizonezko guztiak zamatzaile aritzen dira. Nekazaritza emakumezkoei uzten diete eta eurak horretan aritzen dira, eta diru pila bat irabazten dute. Alde txarra intoxikazio kulturala da.

Herri askotan ibilia zara. Astirik izaten duzue herria ezagutzeko, edo hango mendietara igotzea da zuen helburu bakarra?

Normalean, horrelako bidaietan astebete uzten dugu turismoa egiteko. Pakistanen ezinezkoa izan zen, denbora guztia behar duzulako ibilaldia egin ahal izateko. Niri pena handia ematen dit Pakistanen egoteak eta mendirako bidea baino ez ikusteak, baina ez zegoen beste erremediorik. Perun, adibidez, gauza asko ikusi genuen, inken bidea egin genuen, Machu-Pichu ikusi... Eta jende gehienak berdin egiten du.

Ikusi duzun lekurik politena?

Petra, Jordanian. Ez ginen joan mendia egitera, korrika egitera baizik. Hango desertua zeharkatu genuen korrika egiten, ultramaratoi bat izan zen. Petra izugarria da: Arrokan egindako hiri bat da, 60 metroko tenpluak harkaitzetan zizelkatuak... Izugarria.

Jenderik jatorrena?

Musulmanak. Oso abegitsuak dira, edukazio onekoak atzerritarrekin.

Esperientziarik txarrena?

Suitzan. Dirua badaukazu, ez dago problemarik, baina diru gutxi eramaten baduzu, arazoak baino ez daukazu, lo egiteko, aparkalekuetan zerbait jan ahal izateko... Problemak dituzu, baina ez bakarrik poliziekin, jende arruntak ere esaten dizu alde egiteko.

Igoerarik zailena?

Zortzi milakoa. Teknikoki zailagoak izan dira Pirinioetan egin ditugun beste hainbat gauza, baina altueragatik hau izan da zailena.

Ederrena?

Perun egindakoak.

Munduan horrenbeste gatazka egonda, izan duzue inoiz problemarik?

Ez, inoiz ez. Behin, Jordanian, nabaritu genuen jendea oso hotza zela gurekin, baina gero jakin genuen arrazoia: israeldarrak ginela pentsatzen zuten. Horretaz aparte, ez dugu inoiz problemarik izan, baina hori gertatzen da normalean gatazkatsuak ez diren herriak aukeratzen dituzulako. Ni orain ez nintzateke Aljeriara joango, eta sekulako gogoa dut, baina orain ez dago joateko moduan.

Hurrengo asmoa?

Beste zortzi milako bat ari gara prestatzen, eta datorren urtean joan nahi dugu, baina ikusiko dugu diruaren aldetik nola gabiltzan, ea babeslerik topatzen dugun. Makalu edo Lhotse egin nahi dugu, oraingoa baino apur bat altuago den mendi bat, 8.500 metro ingurukoa. Bitartean, orain neguan Alpeetara joango gara izotz eskalada egitera.

Orain arte elkarrizketatu ditugun kirolari guztiei galdera berdina egin diegu, eta zuri ere egingo dizugu. Zer iritzi duzu euskal selekzioen kontuaz?

Mendizaleei dagokienez, selekzioa eginda dago. Arazoa beste bat da, politikoa: espainolek ez dute nahi, eta presio handia egiten dute hori ez gertatzeko, eta orain ikusi da sokatiraren aferan. Euskal Herrian, gehiengoaren iritzia euskal selekzioen aldekoa da.

 

Gotzon Hermosilla , Txetxu Franco, Axier Lopez