Euskarriren zenbaki hau eskuetan duzunerako ez da egongo behin Barakaldotik Somorrostroraino zabaltzen zen hezegune eta paduraren arrastorik. Nork bere ikuspuntua azal zezan eta proiektuaren berri argien izatearren, bi aldeetara jo genuen: obren kontra arin den EZPITSU erakunde ekologistarengana eta udalarengana, beronek erabaki eta eginarazi baititu hango lanak. Nahi eta ezin, baina. Udalak ez gintuen hartu, gai honi buruzko azalpenik egingo ez zuela esanez. Horregatik, gogoz kontra bada ere, erreportaje honetan bakarrik alde baten iritzia eskainiko dizuegu.

EZPITSUren esanetan Barakaldoko Udala lege-hutsune batez baliatzen ari da obrei ekiteko. Honelaxe azaldu ziguten:

“Zuloko-Ibarretako hezegunea -eta beraz lezkadia ere- dagoen lur eremuaren mugak ezartzeko daude, hau da, zer motatako lege izendapen dagokion argitu eta, ondorioz, bertan nolako obrak eta eraikinak egin daitezkeen, baldin eta zerbait egin badaiteke.

Izan ere, eremu horren gaineko eskumena Portuko Agintaritzari zegokion, baina 93an erabili gabeko Portuaren gune guztien ardura Kostaldeetarako Zuzendaritza Nagusiaren (Ingurumenerako Ministeriokoa) esku geratu zen. Kostaldeetarako Legea oso esku zabala denez industri eta hiri-isurien kontuetan, barnealdeko ibarrak estolda hutsa bihurtzen joan dira. Horregatik kostaldeetarako Zuzendaritzak, eskuak garbitu nahian, behin-behineko muga bat ezarri zuen, itsasertzetik La Babckockerako errepideraino.

Diego Moyano:” hezegunean txolarreak baino ez dira bizi.” Moyano jauna, Ibarretako argazki honetako habia oilanda batek egina da..

Badira hainbat datu aipatutako eremua itsas-lehorreko jabari publikoa (”dominio público marítimo-terrestre” delakoa) dela esateko: ibarrean ur gaziak daude, itsas aldetik iritsiak; Galindo eta Castaños ibaiak baino itsasadar dira alde horretan, eta horrexegatik dira hain nabarmenak haietan itsasgorak eta itsasbeherak. AZTI ozeanografia institutuak ere iritzi bera azaldu zuen Diputazioak eskatu zion txostenean, ezaugarri horiek guztiak (ur gaziak, mareak ...) Errekaortu auzoan ere antzematen direlako.

Horrela balitz gogorarazi behar da jabari izendapena duten lur eremuak ezin direla salerosi, ezta haietan eraiki ere. Areago, bertan eraikitzekotan bakarrik egin litezke estatuarentzat helburu estrategikoa duten instalazioak (faroak, etab.), eta hori ez da udalaren eskumena, nabari denez.

Beraz, behin-betiko mugarik nondik-norakoa Kostaldeetarako Zuzendaritzak zehaztu behar du, eta duela gutxi gomendatu zion udalari Zuloko-Ibarretako lanak bertan behera uzteko, balitekeelako eremua publikoa izatea eta konponezin gerta daitekeen kalterik ez eragiteko. Udalak muzin egin dio eskaerari eta lanak aurrera doaz. Egia da udalak -legez behintzat- ez duela zertan geldiarazteko eskaera kontuan harturik, eta obrak legez kanpokoak baino, alegalak direla, baina guk uste dugu udalak berak exigitu beharko lukeela lege-hutsuneak bete daitezela, hutsune horiexek aprobetxatu beharrean nahi duena egiteko.

EZPITSU: GAIZKILETZAT AURKEZTU GAITUZTE. HAIENA BAI DELITUA!

Udalak dio Castañosko ibaiaren ertzeetatik 20 metrora eraiki daitekeela, hirigunea delako, eta autopista bertan egotea ere horren erakusgarri dela.

Hori udaleko batzuen ustea da, ustel samarra. Zuloko-Ibarretako padurako animaliek zein landareek itsasoko ur gaziaren beharra dute izateko, mareek ekarria edo lur azpitik iragazia, beraz, jabari publikoa da. Hori horrela izanda, legeak argi azaltzen du ezin dela ezer eraiki 100 metroko tartean, hezegune osoaren kanpo mugetatik aurrera neurtuta, ez ibaiertzetatik hasita.
Autopistari dagokionez, nabarmena da txarto egin zela, baina legeak dioenaren arabera, lehenago astakeria egin izanak ez du esan nahi astakeria gehiago egin daitekeenik leku berean, are gutxiago autopista pasatzeak lur horiek eraikigarri bihurtzen dituenik.

Hezeguneak ez du balio ekologikorik, beti ere udalaren ustez.

Ulergarri daiteke udala guk diogunaz ez fidatzea, baina ez du beste inoren ikerketarik onartzen, ezta EHU-UPVrenik ere. Ez ditu aintzat hartu Ur Zuzendaritzak egindako iradokizunak, non ageri baitzen inguruak balio ekologikoa duela, ezta Diputazioaren SEPRONAko (Servicio de Protección de la Naturaleza) zaindariek egindako txostena ere, beren gustukoa ez zelako.

Zer duzue inguru horretako kutsaduraz esateko? Ez da larregi?

Han ez dago udalak dioen adinako kutsadurarik (100 partikula milioiko). Kutsadura tamaina horretakoa balitz ez legoke lezkadirik, ezingo luke eraman. Eurek utziko dute horrela: zabortegietan eta lindanoa tratatzeko plantan kutsadura 10 partikulakoa izan arte garbitu dute. Zulokoko lezkadia zikin dago, ez kutsatuta. Udalak hango txatartegian hasi ditu lehortze lanak lurrez betez, eta horixe da inguruko gune kutsatuena, hots, han dagoen kutsadura betikotzen ari dira. Inoiz inguru hori berreskuratzekotan, lehenbizi hamaika tona lur kendu beharko lituzkete: dena garestiago eta zailago, sekula egin ez dadin. Horixe nahi du udalak.
Nola liteke etxebizitzak eta merkataritza guneak egongo diren aldean kutsadura animaliek eta landareek jasan dezaketena baino handigoa izatea? Ez dago amaren semerik hori ulertzen duenik.

Zuloko Ibarreta

Udalaren esanetan zuek eskatzen duzuen parke naturala ez da bideragarria, txikiegia litzatekeelako.

Getxon Bolueko hezegunea berreskuratu dute, nahiz eta Zulokokoa baino askoz txikiagoa izan. Han ere autopista pasatzen da gainetik, eta errepidez inguratuta dago. Egin kontu, Zulokokoa Ezkerraldeko azken lezkadia da. Europan orain gomendatzen dute lezkadiak babestu edota birlandatzeko, lurretako kutsadura apaltzeko eta horrelako inguruak lehengoratzeko oso lagungarriak direlako.
Itzela da: egundoko parke botanikoa egin dute kanpoko espezieak ekartzeko, eta hemengo animaliak eta landareak txikitu. Arren! Udalak berak eskatu du Errekatxo urtegien ingurua Eusko Jaurlaritza osatzen ari den hezeguneen zerrendan sartzeko, nahiz eta gizakiak eraldatuak izan. Hala ere, ez dute eskatu berezkoa eta guztiz naturala den biotopo bat, Zulokokoa, sartzeko. Arrazoi bakarra batzuen espekulazio asmoak dira. Guk geuk egin behar izan dugu eskaera, udalaren arduragabekeria ikusita.

Zer egin liteke kutsatutako lurrekin? Non sartu? Argalarioko biltegian ez omen dira sartzen...

Tira, hori aitzakia merkea da, funts teknikorik gabea. Esan digute lindanerako biltegia Barakaldon egin behar zela berton zegoelako kutsatutako lur gehiena. Egia bada, zergatik utzi herria bera ondo garbitu gabe eta lurrak nonahitik ekarri? Lehenbizi aztertu dezatela noraino garbitu behar den sakonera Ibarretan, eta benetan biltegian nahikoa tokirik ez badago, ez dezatele lurrik ekarri inguruko udalerrietatik.

Azkenotan Barakaldo eta IKEA izenak beti ageri dira elkarri lotuta...

Bai, bitxia da gutxienez. Duela gutxi EAEko Legebiltzarrak onartu duen dekretuaren arabera, ezin liteke IKEA bezalakorik gure herrira ekarri, Barakaldo gainezka dagoelako horrelako jarduera eta azalerako zentruez. Baina, hara non IBÉRICA S.A.k (IKEAREN enpresa filiala) lortu zuen zentrurako eskaera aurkeztea dekretua onartu baino bi egun lehenago, oraingo arauekin ezingo baitzen IKEArik hemen kokatu.
Argi da batzuek baliabide eta informazio gehiago darabiltela jendaurreko alegazio epeetan.

Ibarreta alderantz ez bada, nora zabalduko da Barakaldoko hirigunea?

Agian galdetu behar diogu geure buruari ea Barakaldok gehiago hazi behar duen. Zertarako hainbeste pisu eraiki? Dauden baino etxebizitza gehiago hutsik egon dadin? Udalekoak hain kezkatuta badaude 100.000 biztanletik ez jaisteko, herri erakargarri bat egin dezatela, jendeak ihes egin ez dezan bertatik.Jendea bere herrian lotzeko, baserrialdea edo kostaldea hondatu ez dezagun bigarren etxebizitza eginez (Txorierrin edo Uribe Kostan gertatu den moduan) norberaren bizilekuak ez du atzera eragiten duen zimentuzko kankailu bat izan behar. Ingurua eta hiria uztartu behar dira, hirigintza arloko gero eta aditu gehiagok azaltzen dutenez.

"Inork" ikusten ez dituen obra agerikoak

Zer iruditu zaizue barakaldarron erantzuna kanpaina honetan?

Oro har jendea oso alde dugu, baina etsipena ere nahiko errotuta dago, dirua eta boterearen aurrean ezer egiterik ez dagoelakoan.

Dagoeneko 30 lagun atxilotu dituzte lanen kontra protestatzeagatik. Zertan da auzia?

Gehiegikeria hutsa da: atxilotuak eskuburdinak jarrita, argazkiak, hatzmarkak hartu... Dena aldrebestu dute. Benetako deliturik egin ez duena auzitara eramateko lasterka asko dabil justizia, ez ordea balizko delitugileekin, beharbada delitu larriak egin dituztenekin: prebarikazioa, ingurumenaren kontrako kalteak, lizentziarik gabeko obrak...
Lekua militarizatu egin dute, zerbait txarra eta larria egiten ari garela erakutsi nahian. Gaizkiletzat aurkeztu nahi gaituzte. Aitzitik, guk salatzen duguna bai delitua!

Lezkadia desagertuko da martxa honetan...

Habitat mota hori oso hauskorra da, baina baita erraz berreskuragarria ere, areago laguntzen bazaio. Botatako lurra kenduz gero, lezkadia atzera haziko litzateke berez. Hezeguneko beste leku batean, ur araztegiaren parean, obrak egin zituzten. Lanak geldirik egon ziren lau egunetan lezkak erdi pareraino hazi ziren berriro, ura lur azpitik zeriolako.
Max Center-en ere arazoak izaten dituzte euria egiten duenean, eraiki dutelako urak berez doazen inguru batean, eta sekulako putzuak egiten zaizkie horregatik.

Auzi honetan ardura duten instituzioen jokaera aztertzean susmo txar samarrak hartzen ditu EZPITSUk.

“Udala beldur da, apostu honek porrot egiten badio ezin izango lituzkeelako San Bizenteko dorreak eraiki. Kostaldeetarako Zuzendaritza ere kikilduta dabil, ez zituelako gauzak behar bezala egin zegokion momentuan. Obrak legez Kanpokoak izanez gero, ordaindu beharreko kalteordainak eta prebarikazio delituak oso larriak lirateke.

Udala, bada, horretaz aprobetxatzen da, badakielako inortxo ere ez dagoela prest mamu hori bere gain hartzeko, ez Kostak ez Eusko Jaularitzako Ur Zuzendaritza.

Udalak berak aurretiazko txosten bat egin behar zuen obrek inguruan izango zuten eraginari buruz. Obrak martxan daude eta oraindik orain txostenaren arrastorik ez.Badirudi norbaiti beste Max Center auzi bat dabilkiola esku artean. Baten batentzat ulergarria izan daiteke udalak espekulatzea dirua beretzat biltzeko, ez aldiz, besteren poltsikoak gizentzeko.

Hain sinestuta badaude batzuk egitasmoaren ontasunaz, beren sakeletik ordain dezatela, eta azkenean kukuak oker jotzen badie, eurek ere egin diezaietela aurre ardurei, euren diru eta ondasunekin, Santander eta Barrikako txaletekin gertatu den legez, ez barakaldarron sosekin.”

Txetxu Franco