Barakaldoko euskaldunon komunitatea osatzen duten gehien-gehienak euskaldun berriak dira. Gutxi dira euskaldun zaharrak (azken datuen arabera, 451, hau da, euskaldunen %5’06). Horietako batzuk euskara lehenengo hizkuntzatzat izan duten Barakaldon jaoitako umeak dira, baina badago beste multzo esanguratsu bat: Barakaldotik kanpo jaio diren eta inoiz gure herrira bizitzera etorritako euskaldunena, alegia. Barakaldon bizi diren euskaldunzahar horien testigantza orriotara ekarri nahi izan dugu. Katea ez da eten.

Zelakoa da Barakaldoko gau-giroa? Garai batean modan egon zen asteburuetan gure herrira inguruko herrietatik etortzea, Portugalete edo Bilboko Zazpi Kaleak modan egon ziren bezala. Poteatzeko lekuak ere aldatzen joan dira: aspaldian, Zaballa zen martxaren sinonimoa, Santa Teresa ere potente ibili zen bolada batez, eta batek baino gehiagok nostalgiaz gogoratzen ditu Autonomia kalea gure herriko dibertsioaren erdigune bilakatu zeneko garai haiek (Rancios, Beste Bar, Kasal eta Gaztedi tabernek zedarritzen zuten esparru hartan). Eta gaur egun, zeintzuk dira Barakaldon parranda ederra egiteko aukerak? Zertan aldatu dira gauzak?

Gau giroa

Argi dago Juan de Garai kalea bilakatu dela Barakaldoko gau-giroaren ardatz, gazteentzat batez ere. Larunbatetan, arratsaldeko bostetatik aurrera mukuru beterik egoten dira bertako tabernak: Riojana eta El Cuervo klasikoak, baina baita horien arrimuan perretxikoen antzera sortu diren gainerakoak ere: Puntazo, Comics, Ipotx, Tarifa, Tubos.... Larunbat arratsaldeetan gaztetxoak izaten dira handik ibiltzen direnak, eta ilundu ahala batez besteko adina goraka doan arren, oso jende gaztea izaten da bertan bezero. Anaconda diskotekaren kasua guztiz argigarria da: garai batean neska zaharrak, 40 urte inguruko mozkorzale amorratuak eta alboan zegoen polizia-etxeko inkilinoak izaten ziren nagusi. Gaur egun, aldiz, denetarik topa dezakezu, eta batez ere gaztetxo ugari. Juan de Garai kaleraz ari garela, ezin aipatu gabe utzi Alaska (rockari Barakaldon geratzen zaion gotorleku bakarretako bat) eta Mendigo taberna (gauza bera zuzeneko emanaldiei dagokienez).

Juan de Garaitik gora egiten badugu, Barakaldoko zenbait taberna klasikorekin egingo dugu topo: San Antolin kalean Eguzki eta Hiltegi ditugu, Uribe Merindadean Mellid, eta Juan de Garai amaitzen den lekuan La Baraka; guztiak taberna ezagunak, historikoak ia-ia, hamaika parrandaren eszenatoki.

Zaballa kalearekin gertatutakoa bitxia da oso. Garai batean, hori zen Barakaldoko zonarik mugituena, eta gazteenek bertan izaten zuten hitzordua asteburuoro. Dacha, Sebas edo La Pamparen garaia zen hura. Geroago, kalea oinezkoentzat atondu zutenean, jende helduagoa hasi zen bertara joaten, eta gaur egun 30 urtetik gorako lagun koadrilak, umeak pasiatzera ateratzen dituzten bikoteak eta, orokorrean, Juan de Garain ikusten dena baino jende helduagoa ibiltzen da Zaballan zehar. Bertan ere badugu leku aipagarririk: El Horreo, El 8...

Horretaz gain, bestelako aukerarik ere badu gure herriak. Poteo klasikoaren zaleak Uribe Merindade eta Bizkaia kaleen inguruan batzen dira: bertan ditugu Roan, Bosanova, Aizagar, El Bodegón edo Guriezo tabernak, esaterako. Victoria kafetegia indarra hartzen ari da azken bolada honetan, eta punkiek ere badute orain biltokia Gaztedi tabernan.

Dena dela, gehienak bat datoz azken urteetan Barakaldoko giroak behera egin duela esatean. Batzuek arrazoi ekonomikoak aipatzen dituzte: lehen egunero ateratzen zen jendea, eta orain mundu guztiak larunbat gauerako gordetzen ditu neke eta esfortzu handiz bildutako sosak. Ostiraletan, adibidez, gero eta jende gutxiago ibiltzen da Barakaldoko bazterretan, nahiz eta orain, uda datorrela aprobetxatuta, giroa apur bat suspertu. Beste batzuek, aldiz, udalaren arautegi estuari leporatzen diote Barakaldoko giroaren gainbehera. Izan ere, Katrenaren garai mitiko haiek historiara igaro dira, eta gaur egun, parranda egunsentira arte luzatzeko dagoen aukera bakarra Sherpa edo Zarata bezalako disko-pub-ak izaten dira. Arrazoiak arrazoi, gero eta ugariagoak dira beste herrietarako bidea hartzen duten gazteak. Eta orain, herrietako jaien aroa zabaldu eta gero, are gehiago. Izan ere, Barakaldoko jaiek garai batean izan zuten ospe guztia galdu dute. Baina hori beste erreportaje bat egiteko gaia izan daiteke...

Emilio

- Emilio, Hiltegi

Emiliok 20 urte inguru darama ostalaritzaren munduan. Eguzki tabernarekin hasi zen, duela hogei urte inguru, eta gaur egun horren ondoan dagoen Hiltegi tabernan ere lan egiten du, baina garai batean Ispilu eta Aterpen ere aritu zen.

Giroa asko aldatu da?

Bai, izugarri. Lehen, astegunetan, jende asko ibiltzen zen, ostegunetan batez ere. Gaur egun jende gutxi dabil. Gainera, ostiral eta larunbatean, udalaren aginduz, lehenago itxi behar dira tabernak, gaueko 3,30etan, bestela isuna dator.

Eguzki taberna Barakaldoko taberna historiko bat dela esan daiteke.

Gu hasi ginenean bazeuden taberna batzuk, La Baraka, La Riojana, Rontegin ere bizpahiru... Guk, zorionez, betiko bezeroak dauzkagu, baina jende berri asko ere bai, eta oso majua gainera. Normala da jendea aldatzen joatea, batzuk ezkontzen dira, umeak izaten dituzte eta oso gutxi ateratzen dira. Baina udan adibidez jendea gehiago ateratzen da eta oso pozgarria eta polita izaten da urteak hemendik agertu barik eman dituen baten bat berriro tabernan ikustea.

Jendearen ohiturak aldatu dira, zure ustez?

Bai, asko. Arrazoi asko dago: krisia, edarien prezioa... Ez dut uste mentalitate kontua denik. Europan sartuta gaude, baina zaila da mentalitatea aldatzea. Uste dut zerikusi gehiago daukala diruarekin: gaur egun, ezin da egunero poteatu.

Musika zaintzen duzue, edo edozein gauza jartzen duzue?

Niri musika mota asko gustatzen zait, baina hemen tabernan, batez ere euskal musika jartzen dugu. Horretaz gain, denetarik jartzen dugu: rock´n´rolla eta abar.

Orokorrean, Barakaldoko gau giroak hobera ala txarrera egin du?

Nire ustez, aurrekoa hobea zen, batez ere ordutegi arazorik ez zegoelako, eta orain asko jaitsi da. Giroa aldatu da, hori onartu beharra dago. Barakaldo leku ona da poteo lasaia egiteko eta betiko jendearekin gustura egoteko, baina sekulako martxa nahi dutenak kanpora ateratzen dira.

Alex

- Alex, La Riojana

Badarama 10 urte inguru tabernetan sartuta (lanean, jakina): Nassau eta beste, eta aspalditik hona Juan de Garaiko La Riojanan.

Nolako giroa da Barakaldokoa gaur egun?

Aldatu da nahikotxo. Gero eta jende gehiagok aukeratzen du asteburua traguak egiteko, gehien bat larunbata. Gazteetan aspaldikoa da jada litronak eta eurek egindako edabeak edateko ohitura tabernetara jo aurretik. Jende zaharragoak, 28 30 bitartetik gorakoek beste gauza batzuk ere egiten dituzte asteburuan: etxean geratu, asteburua kanpoan eman, Santander aldeko pisura joan...
Entzuna dudanez, hau ez da bakarrik Barakaldon gertatu, inguruko herrietan ere, Bilbon edo Portun kasu, beherako joera hau nabari da, nahiz eta aldika herri edo poteatzeko alde bat modan jarri.
Ez da ahaztu behar, gainera, 18 20 urte bitartekoen kopuruak behera egin duela urtetik urtera.

Zer dela eta beherakada hori?

Denetariko arrazoiak daude, batez ere ohiturak. Poteatzeaz gain, astia pasatzeko bestelako modu batzuk nagusituz doaz. Ez zait iruditzen diru kontua denik. Oraingo gaztetxoak gure antzera dabiltza haien adinekoak ginenean bezala, aita-amek emandakotik alegia. Alde horretatik ez dut uste guk genuen baino diru gehiago edo gutxiago darabiltenik.

Zure taberna dagoen aldeari dagokiola, aldatu dira poteatzeko edo dibertitzeko erak?

Ez dut uste. Batzuek sekulako atxurrak eta moroiak harrapatu, eta beste batzuk txintxoago, betiko moduan. Horretan lehengo lepotik burua denok.

Zaintzen duzue tabernako giroa (musika...)?

Gaur diskoa edo udako saltsa dira nagusi. Hala ere saiatzen gara denetik jartzen, eskatzen dizutena eta betikoa rock, pop, euskal rocka... - . Beharbada, gutxi dira musika begiratze duten lokalak, baina egiten baduzu jendeak eskertu eta kontuan hartzen du.

Ostalaritzarako udal-arauez zer duzu esateko? Eragina izan dute Barakaldoko kaleko giroan?

Bai, jende asko larunbatean kaleratzen da, eta lehen baino beranduago, afalduta ere bai. Horregatik, ateratzen direnean gogoz egiten dute eta lokala itxi behar denean (hiruretan-hiru eta erdietan, negualdia edo udaldia den) askotan kostata bidaltzen duzu jendea kalera.
Seguru asko, hori dela eta geroago ixten duten nonbaitera joaten dira batzuk, Bilbora eta.

Hala ere, gero eta lokal gehiago irekitzen dira Barakaldon ...

Bai, baina beste mota batekoak: kafetegiak, joku-lokalak... Gaur egun tentuz aztertu behar duzu gaueko giroko lokal bat irekitzekotan. Nire iritziz, udalak bestelako bezeroak (adin edota ohituren aldetik) dakartzaten lokalak nahiago ditu.

Tony

- Tony, La Barakaldesa

Tonyk 25 urte darama tabernetako barraren atzean: sei urtez Juan de Garaiko Los Hermanosen jardun ondoren, 19 bete ditu La Barakaldesan. Badu, gero, ser esanik Barakaldoko giroaz.

Aldatu da Barakaldoko giroa? Zertan?

Bai, alde itzela dago lehendik hona, batez ere poteo eta koadrilei dagokienez. Lehen egunero ateratzen zen, eta orain gero eta gutxiago: jendeak egun bat aukeratzen du ateratzeko, ostirala edo larunbata, hain zuzen.
Duela 15 edo 20 urteko betiko koadrilak ere gainbehera doaz, ikaragarri.

Eta zergatik aldaketa hori, zure ustez?

Bizimodua bera aldatu da; jendea orain entzerratu egiten da etxean, telebista, interneta, bideoa eta abarrekin. Nik uste dut hau bide okerra dela, hemen tabernak beti izan direlako koadrilak elkarrekin egoteko eta komunikatzeko guneak, besteekin ondo pasatzekoak, alegia, eta dugun apur hori ere kendu behar digu oraingo bizitzak?!

Diruak, krisiak ... ba al dute zerikusirik horretan?

Bai, horrek ere eragina izango du. Egoera ekonomikoa ez da samurra Barakaldon ... baina bigarren mailako arrazoia dela uste dut. Norbaitengan izatekotan, gazteenengan izango du eragina, batez ere gurasoen dirutik bizi direnengan.

Zer iruditzen zaizu udalaren jarduera ostaritzari buruz?

Ni betidanik izorratu nautek. Uste ditek denok garela ostalari handiak, askorentat lanpostua baino ez dela ohartu barik. Bultzatu beharrean, trabak jartzen zizkigutek txikioi. Ostalari handi askorentzat aldiz, laguntza guztiak zeudek.

Lehen, Barakaldon kriston martxa zegoen, orain aldiz ...

Esan dudan moduan, hemen bazeuden lehen jendea elkartzeko lekuak, baina udalaren arauak direla eta, orain lau edo bost gara lehengo giroari eusten diogunok.
Pubak bakarrik egotea nahi dute, makailu eta horrelakoekin. Musika ere zaindu behar da, bestela komunikatzeko baino inkomunikatzeko lekuak dira.
Batzuek, gehien ahal dutenek hain zuzen, taberna erraz betetzea aukeratu dute, komunikazioaren kaltetan. Oker ulertutako lehia da: giroa ez galtzeko bat egin barik, elkarren kontrako lehian ari dira.

Ostalaritza horren lan gogorra izanda ere, antza gero eta lokal gehiago zabaltzen ari dira ...

Jendeak uste dik tabernako lana pagotxa dela ... bai zera! Garai onak joanak dituk, pikutara.

Gotzon Hermosilla, Txetxu Franco