Atrás

 

Año 1899. Juegos Florales en Aramaio.

 

Poesía premiada.

 

Texto escaneado de “Aramaioko Lore Jokoak 1899”, de Pedro Uribarrena y Anunciación Iñigo de los Ríos; edición 1999.

 

“Estas poesías han visto la luz recientemente en el trabajo que sobre los Juegos Florales de Aramaio ha publicado Patxi Salaberri Muñoa en la revista Karmel Sorta 7.

 

EUSKALDUN BIOLETEA

Felipe Arrese ta Beitia (Otxandio)

Lehenengo olerki saritua bizkaieraz.

(Euskal-Erria. Revista bascongada. 2- semestre. 1899)

 

ARAMAYORI GORATASUNA

 

"Anboto, Udalach eta Murugaiñ

Goiok gorago eregi,

Ta begiratu zuek gordetan

Dozuen ibar oneri;

Euskaldun lorategi eder bat

Beronek badau irudi

¿Bioletaren izena ondo

Eletorkio danoni?

 

Bioletea izanik berez

Be-zale umill benetan,

Bedar artean lotsaz legeche

Dana, albadau gordetan;

Bertsolariak, baiña alan bere

Umilltasuna goietan

¿Eztabe iarten euren kantakaz

Lekurik ederrenetan?

 

Ta bioletea be-zalecho bat

Ibar au mendiz gorderik,

Irudituten baiat, nik ¿zelan

Ichi gaur iazo bagarik?

¿Zelan Araban berau izanda

Euskaldun utsa bakarrik,

Bertan lorarik ederren dala,

Eztot kantauko emen nik?

 

Kantauko dot nik ibar au dala

Arabar dañen ondrea,

Kantauko dot nik berau gaur dala

Euskaldun bioletea;

Kantauko dot nik dala pichi bat

Motzak ezaindu bagea,

Euskal-usaiña baiño besterik

lausten ichakon lorea

 

Kantauko bot bai kantau gizaldi

Asko ein arren munduan

Garbia dala au oituretan

Bertako erreken moduan;

Mendi ederrez inguraturik

Emenche bakar lekuan,

Lan egunez da gabez lo einda

Euskera Amaren altsuan

 

Onek dirudi Euskerearen

Alaba berarizkua

Pichiletakaz dabena iarten

Chukun chukunik burua;

Dalako berau milla abia

Zuri zurien lekua,

Eta ainbeste santutegien

Esparru eder dontsua

 

Toki autua benetan zara

Ainbeste eleizaz ¡antzita,

Ibar malats bat zu Aramayo

Echalde ederrez ¡osita,

Murugaiñdik nik zuri begira

Kerizpechoan Jarrita,

Zeinbat alditan esan etedot

¿Zu zareala polita?

 

Damugarria litzake baiña

Gozetan dozun gloria,

Ikusitea daña galduta

Zu buruz beera ¡arria;

Damugarria izanik zu gaur

Euskaldun bizi tokia,

Amai edaten gero ikustea

Umeak erdal tilia

 

Damugarria litzate bada

Osasunagaz Euskera,

Zugan gaur bizi eginda biar

Bialdutea lurpera;

Baiña, mendiok zutid badagoz

Lotsa bagako erdera,

¿Azartuko da ¡o! Aramayo

Zure izketan ¡litera?

 

Orretariko arerio ta

Etsai ain gerralaria

Sartu eztedin inguru ¡nguru

larri egizu esia;

Orren azpira makurtu baiño

Lenago erabagia,

Artu egizu, zein azpiratu

lokatuteko bizia

 

Zure erripak, zure aldatsak

Zure tontorrak euskeraz,

Zainduten dabez euren izenak

Aldatu baga bestegaz;

Eta iñozko alditan deitu

Egin balño len erderaz,

¡lausl zaiteze chunchurrok danok

Arroetara tuterrazü!

 

Ez orrenbeste, ez Aramayo,

larraitutea euskaldun, 

Nal dozulako, euskal-iaiokaz

Eiten zaitue ezagun;

 

Kantau daikezu arabar izan

Arren, enaz ni erdaldun,

Ze odol dodan, beti euskeraz

Autortuko dot edonun

 

Oraindik zure ¡turriok nal

Dabe iarraitu batera,

Lorik ein baga kantetan beti

"Bizi bekígu euskera;"

Baila mendiok berdez nai dabe

lantzi urtero aurrera,

Igartu eta esan eztedin

Egin dirala Gaztela

 

Kantau begie "Anbotok zarden

Cordelan badau burua,

Baila Aramayok ondo zainduko

Dau Euskera Ama atsua;

Atsua izan arren Euskera

Dalako garbi gozua,

Ez daklana ¡ñoz loituten

launaren ¡zen Santua"

 

¡O! Ama maite Euskera zarra,

laungoikoaren izena,

Mundu guztian ondo esaten

Zu zara ¡akltunena;

Zergatik goian bizi dalako

labea guztioena,

Beraz arentzat ¿non da izenik

Euskalduna duiñ ederra?

 

Bene benetan beretzako da

Egokien laungoikua

Bere Erreiñu berarizkoa

Zergatik iakon Zerua;

Eta Zerua izarrak baiño

Dalako goragokua,

¿Nondlk ta ñora deltu eikeon

Euskerak ¡aun bat bekua?

 

Dalako goiko launa deutsagu

laungoikoa emen deituten,

Beste izenik baiño gelago

Berak gu gaitu poztuten;

Berak Dios -ek baiño geiago

Biotza deusku samurtzen,

Samurtasunez euskera bestek

Estabelako bardintzen

 

Argizagia bera baiño da

Euskera epatzagoa,

Eztia bera dan baiño bere

Gozo ta eztiagoa,

Dontsua ume Ama daukana

Euskaldun garbi osoa,

Titiaz naste edan dagion

Berbeta laungoikozkoa

 

Emen alanche orain arte da

Oiñetik ciñera edan,

Euskera utsik, ta beraugaitik

Bizi da bizi dan eran;

Zorioneko' ¡aio ziranak

Eta ¡II euren Euskeran,

Eztabe orain damu ¡zango

Ez bizi ¡zana Gaztelan

 

Ainbeste milla urtetan eben

Emen alanche iarraitu,

Eta gu bere bidé erdian

Ezkaitezen gaur geratu;

Euskal azia ereiten arren

Danok gaitezen dendatu,

Eta euskaldun semeak ¡aio

Egingo dirá ziertu

 

Bai, Aramayo, gura badozu

Izan zorionekua,

Maitetu zeure guraso zarren

Berbeta garbi gozua;

Gordeizu arren ¡II arteraiño

Euskera bedeinkatua,

Nok dirudian Paradisua

Zerutik latsitakua."

 

 

Esta poesía la hemos copiado en la forma en que aparece en la revista "Euskal Erria", aunque también conocemos la publicada en la revista "Euskalzale" ("Euskalzale", Año III, 14 de Septiembre de 1899, número 37).

 

Existen algunas diferencias entre ambos textos:

 

- Todas las ch que aparecen en la revista "Euskal Erria" aparecen como ts en la revista "Euskalzale". Aquí las eses llevan tilde (Udalats, itsakon, S)

 

- Las II de "Euskal Erria" se convierten en I con tilde en "Euskalzale".

 

- De la misma forma, el tercer verso de la decimocuarta estrofa acaba con la palabra "zaiduko" en "Euskal Erria" pero en "Euskalzale" lo hace con "zaiñduko". Más adelante, el quinto verso de la misma estrofa empieza con la palabra "atsua" en "Euskal Erria" mientras que en "Euskalzale" aparece "atsoa". En las siguientes dos estrofas los versos cuarto y quinto comienzan por la palabra "zergaitik" en la revista "Euskal Erria" y por "zergatik" en "Euskalzale".

 

 

Por la transcripción:

 

Antonio Castejón <maruri2004@euskalnet.net>

 

 

 

 

Arriba