9. gaia              Lurzorua                      

    Lurzoruaren jatorria

Gainazalaren harrien disgregazioa gertatzen denean meteorizazio gertatzen dela esaten ohi da. Meteorizazioari esker harria lurra bihurtzen da. 3 meteorizazio desberdin daude:

Meteorizazio fisikoa (edo mekanikoa): tenperaturaren aldaketek harriak puskatzea eragiten dute. fenomeno atmosferikoek ere eragin handia dute (euria, haizea,...). Adibidez, diaklasetan (harrietako zuloak) ura sartu eta izozten denean, harria pusatzen da.

Meteorizazio kimikoa: materialak oxidatuz, disolbatuz,e.a... harriak deskonposatzen dira beste konposatu batzuk emanez.

Meteorizazio biologikoa: landareen sustraiek edota animaliek eragindakoa da, harriak zartatuz, pitzatuz edo zulatuz..

    Osagaiak

Lurzoruaren osagai mineralak  jatorri desberdinetatik etor daitezke:  - inorganikoak: areak, harritxoak edo harri puska handiak.  - organikoak: humusa deitutako izakien ondakinak dira.  - likidoak: ura eta disolbatutako sustantziak.  - gasak: oxigenoa, karbono dioxidoa, nitrogenoa,... Lurzoruan mozketa bat egin badugu, horizonteak agertuko dira (ikus argazkia).

    Propietate fisikoak

Porositatea:  bikor mineralen arteko hutsunen arabera dago (hutsune gehiago, porositate gehiago). Porositate handiko lurrek hezetasuna oso azkar galtzen dute (area adibidez).

Iragazkortasuna: ura lurzoru horretatik igarotzeko gaitasuna da, porositatearen araberakoa da.

Hezetasuna: Euritik datorren ura da. Lurra bustintsua bada, ura ez da pasako eta gainaldean geratuko da.

Aireztapena: oso garrantzitsua da izaki bizidunentzat. Urak libre uzten dituen poroetan dago airea. 

Tenperatura: lurtzoru batzuk besteak baino gehiago berotzen dira.  

    Propietate kimikoak

Lurzoruaren konposizioaren arabera propietate berezi batzuk izango ditu: kaltzioa badu, potasioa, sodioa,e.a...

Azidotasuna ere oso garrantzitsua da izakientzako batez ere. pH-ren eskala erabiliz ikusten da lurzoru baten azidotasun maila. 

    Lurzoru motak

Lurzoru ez eboluzionatuak:  ama harriaren ezaugarri asko dituzte oraindik. meteorizazioa duela gutxi hasita dago. landare espezie gutxi aurki ditzakegu. Lurzoru gutxi eboluzionatuak:  horizonte eskasa dute.Landareak daude baina ez oso handiak. Lurzoru eboluzionatuak: Horizonteak ondo garatuak dituzte. Tamaina handiko landareak aurki ditzakegu bertan.