|
|
| 2. Ornogabeak | |
| 3. Ornodunak |
| Liseriketa |
Hartutako elikagaiak organismoko zelulek erabiltzeko prestaketaren prozesua da.lau etapa ditu: 1- mamurketa: elikagaien tamaina txikitzea da. 2- eraso kimikoa, azido eta entzima desberdinez, urdailan gertatzen da. 3- xurgapena, hesteetan gertatzen den prozesua 4- kaka egitea, ondakinak kanporatuz. |
| Zirkulazioa |
Animalietan sustantzien garraioa da (odola, elikagaiak, ondakinak,...). Bi mota daude: 1- sistema irekiak: ez dago odolbiderik, ornogabetan ematen da. 2- sistema itxiak: odola ez da basoetatik ateratzen, ornodunetan ematen da. |
| Arnasketa |
Lau arnasketa mota daude animalien artean: 1- larruazal arnasketa: animali primitiboetan gertatzen dena, larruazalak zurgatzen du oxigenoa. 2- zakats arnasketa: animali urtarren uretan disolbatutako oxigenoa zurgatzen dute. 3- trakeala: artropodoetan, airea hodi batzuetatik igarotzen da barne gunera. 4- birika arnasketa: ornodunen arnasketa (arrainak ezik), biriketan ematen da oxigeno eta anhidrido karbonikoaren arteko elkar trukaketa. |
| Ugalketa |
Animali primitiboenak ugalketa asexuala dute (gemazioz edo zatiketaz). Ugalketa normalean sexuala izaten da: zelula arra (espermatozoidea) eta emea(obuloa) elkartuz (gametoak). Espermatozoidea eta obuloa elkartzeari ernalkuntza deitzen zaio. animali gutxi batzuk bi sexu organoak izatea (hermafroditak dira): anelidoak eta gasteropodoak. |
| Erlazioa |
Nerbio zelulei esker gauzatzen da funtzio hau. Zelula hauek bi eratara betetzen dute beraien funtzioa: sentsorialak: inguruko estimuluak jasotzen dituzte. koordinazioa: estimuloak aztertu eta erantzun bat ematen dute: |
Barneko ardatz eskeletiko ez dute animaliak dira:
| Poriferoak: belakiak dira sinpleenak. Zulo batzuk dituzte bertatik ura pasa araziz (poro inhalatzaileak). Sexualki edo asexualki ugal daiteke. |  |
| Knidarioak: itsas anialiak dira, koralak eta marmokak adibidez. Polipoek eszizioz marmoka sortzen dute eta hauek sexualki ugaltzen dira polipo berri bat sortuz. |  |
|
Harrak:platelmintoak, gorputz laua dute, ez dute arnas ez zirkulazio aparaturik nematodoak zilindrikoak, ez dute arnas ez zirkulazio aparaturik anelidoak larruazal arnasketa dute, zirkulazio sist. itxia dute. |
 |
|
Moluskoak: gorputz biguina dute, baina askok oskol batez babesturik dute.Ugalketa sexuala dute. gasteropodoak: baraskiloak, bareak, ... bibalboak: txirlak, muskuiluak,... zefalopodoak: olagarroak, txibiak,... |
 |
|
Artropodoak: gorputza segmentatua dute eta kanpoko eskeletoa dute.Ugalketa sexuala dute eta garapen aldean metamorfosia jasatzen dute.Ikusi bideoa. Miriapodoak: ehunzangoak, tximeletak,... Krustazeoak: karramarroa, miserak, otarrainak,... Araknidoak: eskorpioak, armiarmak,... Intsektuak: 3 hanka pare dituzte: erleak, matxinsaltoak, txingurriak,...Ikusi bideoa |
 |
| Ekinodermatuak: bururik ez duten itsas animaliak dira.Simetria pentaradiala dute. Ugalketa sexuala dute. Birsorkuntza gaitasun handia dute: itsas izar bat erditik ebakitzen bada, zati bakoitzak izar berria osatuko du. |  |
Kordatu guztiek bizkarrezurra dute (korda dortsala). 5 erreinutan banatzen dira:
 |
Arrainak: Ezkataz inguraturik daude. Zirkulazio sinplea dute (bihotzetik bira bakarra egiten duena).Bi eratakoak daude: kartilaginosoak: marrazoak eta hezurdunak: beste guztiak.Obiparoak dira |
 |
Anfibioak: lurtarrak dira baina urari oso lotutak daude.Birika eta larruazal arnasketak dituzte. Zirkulazio osagabea dute (oxigenodun odola gebekoarekin nahasten da). Bi mota nagusiak daude: anurak(apak, igelak) eta urodeloak (uhandreak). |
 |
Narrastiak: larruazal lodia dute. Arnasketa biriken bidez egiten dute. Odolaren tenperatura inguruarekin erregulatzen dute. 4 talde nagusi daude: dordokak, krokodiloak, muskerrak eta sugeak. |
 |
Hegaztiak: gehienak hegan egin dezakete lumei esker. Zirkulazio bikoitza eta betea dute. Eskeleto arina dute. Obiparoak dira. |
 |
Ugaztunak: larruazala ilez estalita dute. Umeek esnea edoskitzen dute. Bibiparoak dira (kumeak karenaren bitartez amaren barnean garatzen dira). Nerbio sistema oso konplexua da. Zirkulazio bikoitza eta betea. |
