Por el Valle de Atxondo, al pie del Anboto, segimos el Oizkoen bidea de Apatamonasterio a Arrazola.
Este paseo recorre el antiguo trazado del ferrocarril minero, que recorría Durango y Apatamonasterio, hasta Arrazola. Actualmente está perfectamente allanado para disfrute de caminantes que deseen descubrir el hermoso Valle de Atxondo, donde se combinan bosques de ribera, robledales, campiñas, pastos, caseríos, molinos y unas excepcionales vistas de la cara norte del Alluitz y Anboto, dos de los montes más espectaculares del Parque Natural de Urkiola.
Ibildide:
*
Lehenengo bidegunea: Apatamonasterio - Marzana (10 minutu).
Apatamonasterioko
Ziarreta kalean ibilbideari hasiera emango diogu. Apaindura barroko garbia
duen XVIII. mendearen bukaerako Ziarreta baserria oraindik herrigune
barnean aurkituko dugu. Bidearen bestaldean, baita ere XVIII. mendeko
armarri bereizgarria miretsi daiteke Zubieta baserriko aurrekaldeko orma
nagusian.
Arrazola
erreka zeharkatu ondoren trenbideko trabesa batzuk pasealekuaren hasiera
markatzen digute. Errekatxo eta uharre ugarien emaria jasotzen duen ibai
hau jarraitu beharko dugu ibilbidetik zehar.
*
Bigarren bidegunea: Marzana - Santiago (20 minutu).
Marzanako
herrigune txiki eder honetan Bizkaiko Berpizkunde garaiko arkitekturan
garrantzi handia duen San Martin (1.550) eliza dago. Elizaren aldamenean,
apaingarri historiko eta herrikoiak nahasten dituen neoeuskalduna estiloko
Etxezarreta baserria (1.924) kokatzen da. Aurrekaldean, hiru zutarriz
eutsitako ataria duen Ganboa etxea dago. Eraikuntza hauen erdian gelditzen
den gunean dauden ezki eta intxaurrondo ikusgarriek giro oraindik
xarmangarriagoa ematen diote inguruari.
Zerrategi
baten ingurutik, errepidea zeharkatuz, jarraituko dugu. Ezkerraldean
haritz amerikar, Quercus rubra,
birlandaketa-sail bat utziko dugu. Haziera azkarra duen zuhaitz honen zura
zerrarako erabilia izan ohi da. Aurrerago, Olazar izeneko baserriaen
inguruan, Arrazola ibai gaineko zubia zeharkatu eta landazabaletik
Artziagara iritsiko gara. Hemen, errepidearen ezkerraldean, harri igneoa (bolkanikoa)
hustiratzen zuen harrobi baten kargatokia oraindik beha daiteke. Harri
mota honek Imittemenditik Artzia baserri ingurura hedatzen den dikea
sortzen du bailara zeharkatuz.
*
Hirugarren bidegunea: Santiago - Arrazola (15 minutu).
Santiago
auzoan, atsedenaldirako egokitutako lautada batean Santiago Apostoluaren
edo baita ere Santijau deituriko baseliza kokatzen da.
Arrazola
auzoan Urrutia baserriko negutegiak eskubian utziko ditugu. Baserriko
atzekaldeko orman kokaturik dauden lehioek bere jatorri gotiko-errenazentista
erakusten dute.
*
Laugarren bidegunea: Arrazola - Errotabarri (25 minutu).
Arrazolako
aintzineko meagunera iritsi baino lehen errepidea berriz zeharkatu beharko
dugu. San Miguel eliza nabarmentzen da haraneko alde honetako paisaian.
Ezkerraldean, Ibarra baserriaren ondoan errota zahar bat utziko dugu.
Errekako desmailak erabili egiten ziren ur-saltuak eraikitzeko, ura
desbideratuz kanal batetik errotaren azelinetaraino. Azelin hauek
gehienetan granitoz eginiko harriak mugitzen zituzten, artoa edo garia
ehotzeko. Urjauziak eta ubide arrastoak Apatamonasterion, Artziagan eta
Errotabarrin aurkituko ditugu.
Eskubialdean
Leziaga baserria utzi eta aurrerago balio historiko handiko Ollargane
baserria aurkituko dugu. Etxe hau 1.519. urtean eraiki zen eta beraz,
Bizkaiko baserririk zaharrena da.
Geroago,
San Roque baselizaren inguruan alboz hornituriko zelaia aurkituko dugu.
Hemendik Anbotoko Ekialdeko aurpegia, Damaren kobazuloa eta Bentanetako
begia ikus daitezke. Bentanetako begia kararriaren gaineko uraren ekintzaz
sorturiko begi karstikoa da. Bailarako biztanleek diotenez, zeinbat
ilunabarretan, eguzkia izkutatu egiten denean haitzaren atzekaldean bere
izpiek begia zeharkatzen dute San Roque inguru hau argituz.
Errotabarrin
bukatuko dugu ibilaldi hau. Alderdi honetan mineral-hondakinen ondoan
sastrakek estaltzen dute aintzineko meaherria eta trenbidearen azken
geltokia.
Información:
Centro de Interpretación. Parque Natural de Urkiola. Tel 94-681 41 55.