SOFTWAREA

Logiciels - Software

Hasteko nire eginen ditut Karl Skovgaarden hitzak: "eskolatxo honetan ez dakitenek gutxiago dakitenei irakasten diete"; hauxe da-eta nire kasua behin behineko "maisu" bezala.

GEDCOM datuen artxiboko formatu bat da. The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (Azken Eguneko Sainduen Jesukristoren Eliza) delakoaren, gehienetan "mormoiak" deitzen direnen, alegia, Historia Sailak garatu zuen. Konputagailuan sarturiko datu genealogikoen trukerako formatu malgu eta uniforme bat lortzea zen haien helburua. GEDCOM izenak Genealogical Data Communication (Datu Genealogikoen Komunikazioa) hitzak ordezkatzen ditu.

GEDCOMen helburuak "informazio genealogikoaren elkartrukatzea erraztea, eta software produktu operatibo bateragarrien bilduma handi bat garatzea, era honetan genealogistei, historialariei eta bestelako ikerlariei laguntzeko" dira (iturria: http://www.gendex.com/gedcom55/55gcint.htm#S1, The GEDCOM Standard Release 5.5).

Honaino, denak oso polita irudi du. Baina GEDCOM garatu zuten, benetan, haien sortzaileen oso helburu zehatz bat betetzeko. Haien sinesmen bat da arbaso hilak bataia daitezkeela, honela eternitatean haiekin biltzen ahal izateko. Hortik heldu da haien arbasoak ezagutzeko interes berezia. Argituko dut ez naizela mormoia eta Elizaren websitean denbora luzea eman nuela (http://www.mormon.org/learn/).

Uste dut Elizak erabiltzen duen informazioa aski erraza dela: izen eta abizenak, jaiotze, ezkontza eta heriotza lekuak eta datak (oker banago ni zuzentzea eskertuko nuke). Hala ere, genealogistek askoz informazio zabalagoa erabiltzen dute: zentsuen datuak, era anitzeko agiri eta ziurtagiriak, orden erlijiotsu eta militarretako kidetzak, dibortzioak, baieztatzeak, bar mitzyahak, migrazioak, testamentuak... bateon batzuk bakarrik aipatzeko. Bistan denez, genealogiarako konputagailu programak egiten dituztenek gero eta joriagoak eta aukeretan aberatsagoak egiten dituzte, erabiltzaileen eskaerak gero eta zailagoak betetzeko.

Dozenaka programa genealogiko diferente dago, Eliza beraren Personal Ancestry File (PAF) izenekotik hasita. Jakina, programa diferenteak erabiltzen dituztenen artean informazioa trukatzeko gogo handia egoten da. Eskura zegoelakoz, eta horrexegatik bakarrik, GEDCOM trukerako formatu estandar bilakatu zen, software genealogiko ekoizleek erabiltzeari ekin ziotena.

Zer gertatu da, ordea, helburu jakin bat (Elizarena) betetzeko garatu den formatua datu askoz zailagoekin lan egiteko erabili denean? Interpretazioak eta uzteak egin behar dira. Hemen hasten da anabasa; bere programatik GEDCOMera esportatzeko software programatzaile batek definitu duena ez da beti izanen beste software marka bateko programatzaileak definitu duen bera... aski kontrakoa, biak berdinak izatea mirakulu bat izanen litzateke. Eta bide honek, nahitaez, datuak usteltzera darama.

Duela gutxi arte linboan nengoen. Uste bainuen nahikoa zela datuak nire programatik GEDC0Mera esportatzea, eta artxibo hura inporta zezakeen nornahik nire datu berak jasoko zituela. Urte honetako urtarrilaren 25ean eta 26an Bostonen egin zen GenTech 2002 genealogia batzarrean Bob Yelkeren (The Master Genealogist programako sortzailea) hitzaldi bat entzun nuenean ustekabe latza jaso nuen. Hitzaldiaren izena "Data Transfer Tools and Protocols" zen (datuak igortzeko tresnak eta protokoloak). Ez dut hitzaldia hona aldatzeko asmorik, eta asmoa banu ere ez dut uste trebe izanen nintzatekeenik, hura zuen mailarengatik (programen erabiltzaile trebatuei eta programatzaileei berei zuzenduta zegoen). Bobek GEDCOMaren zehaztasunak aipatu zituen: hasteko, denboran zehar aldatuz joan da: 4.0 bertsiotik 5.5 bertsiora; gainera, azken honek hiru aldaketa ofizial, bi gehitze eta haietako baten kentzea jaso ditu. Horretaz gain, Bobek esan zigunez, hainbat programatzailek zehaztapen diferenteak erabiltzen dituzte eta era diferenteetan ulertzen dituzte. Azkenik hondarreko jipoia eman zuen: artxibo bat GEDCOMera esportatzen bada, eta segituan artxibo bera jatorrizko programara inportatzen bada, "joan eta etorri bidaia" haren hitzetan, ez dago BATERE ziurtasunik jasotako artxiboa eta hasierako berdinak izanen direla.

Hau entzutean odola izoztu zitzaidan. Duela sei urtetik hona Family Tree Maker (FTM) programa erabiltzen dut, ez dut inoiz besterik erabili. AEBetara bizitzera etorri nintzenean erosi nuen, konputagailuen aldizkari amerikano batean oso kritika ona irakurri nuelakoz. Nire famili artxiboak 45.000 izen baino gehiago ditu, banan-banan tikatuak (beste artxibo/programetatik informazioa ekartzea ez zait ideia ona iruditzen, nahiago dut kopiatu). Hortaz, denborazko eta esfortzuzko inbertsio izugarria egin dut. Duela zenbait hilabete nire artxiboekin arazo tekniko bat izan nuen, eta hura konpontzeko ekoizlearen argibideak jarraitu nituen. Haietako bat, hain zuzen ere, artxiboa GEDCOMera igarotzea eta berriz ekartzea zen, eta huraxe egin nuen. Egoera argia eta ikaragarria zen: nola jakin nezakeen "joan eta etorriko bidaiak" datuak aldatu ote zituen? Ezin; ez banuen, txiripaz, begi-bistako zerbait aurkitzen. Ez zen munduaren bukaera, datu guztien babes-kopiak gordetzen ditut noizean behin, eta sarraskiaren aurreko bertsio batera itzul nintekeen, baina orduz geroztik sartutako datu guziak (2.000 bat izen) berriz sartu beharko nituen.

Zorionez, detaile txiki batek ohartarazi ninduen (oroimen txarra dut) "bidaia" egin banuen ere, artxiboa beste bide batetik konpondu izan nuela, eta erabiltzen ari nintzen bertsioa ez zela bidaia egindakoa. Jakin nahi duenari: jatorrizko artxiboak argazkiak baditu, GEDCOMera pasatzean galdu egiten ditu, honek ezin baititu jaso. Programa erabiltzen hasi nintzenean bizpahiru sartu nituen, eta egungo bertsioan bertan segitzen zuten.

Gertaera hura gaindituta zera otu zitzaidan: Bob Yelkeri entzun aurrean ni nengoen egoeran berean egonen direla genealogia programen erabiltzaile asko. Horregatik, lerro hauek idaztea erabaki nuen, GEDCOMek erabiltzeak dakartzan arriskuez ohartarazteko. Lortuko ahal dut.