Euskal Abizenak  
 

 
Aurreko aleak: Heraldika, Genealogia eta Nobiliariazko seihilabetekaria
IRUÑEA-PAMPELUNE-PAMPLONA - 2. Zka - Uda 2002
  Atalak
Azala
Heraldika
Etimologia
Genealogia
Nobiliaria
Erroldak
Artxiboak
Hemeroteka
Liburuak
CD-ROMak
Softwarea
Webguneak
Foroak
Leinuak
 
  Bidal itzazu zure iruzkinak eta iradokizunak:

e-abizenak@ euskalnet.net  
 
 

  castellano français

GENEALOGIA

Généalogie - Genealogía - Genealogy - Genealogie - Genealogia - Genealogia
Erregistro Zibila
Antonio Zapico

Askotan gertatzen zait. Anai bati, edo lehengusu edo lagun bati esaten diot: zure gurasoak halako lekutan eta halako datan jaio ziren, eta zure aiton-amonak, halako abizenak baitzituzten, han eta han sortu ziren. Eta ahaide edo lagun hark pertsona ikasia da, unibertsitarioa ere bai harriturik gelditzen da eta galdetzen dit: Eta zuk nondik dakizu hori? Jende askok ez dakite beren aiton-amonen izenak, eta are gutxiago haien bi abizenak, jaiotze lekua eta datak. Eta uste izaten dute oso zailak izanen direla ezagutzeko.

Hala ere, gure eskura oso erraz dauden datuak dira. Erregistro Zibilak, edo Eklesiastikoak, emanen dizkiguzu oztoporik jarri gabe; bertan dagoena ezagutzera emateko baitaude bi haiek. "Erregistroa publikoa da, xedapenak ezagutu nahi dutenendako," esaten du Erregistro Zibileko Legearen 6. Artikuluak. Datu publikoak dira. Hau Erregistro Zibilari dagokionez. Eklesiastikoa dela eta, orain estatu espainiarrean gurtze askatasuna dagoenez, azken 75 urteetako datuak emateari uko egin diezaiokete... baina ez dute egiten ohi. Baina 75 urtetik atzerantz, haien liburuak publikoak dira.

ERREGISTRO ZIBILA

Esan dugun bezala, Erregistro Zibila ordenamendu juridiko baten menpe dauden pertsonen errolda ofizial antzekoa da, eta han jasotzen da ere autentikoan beren izatea, egotea, bizirik irautea eta egoera zibila.



Estatuaren ordenamendu juridikoari interesa zaio, bizitza zibila ordenatzeko arrazoiaz, Erregistro Zibila izatea eta ongi ibiltzea. Eta interes honek bat egiten du jendearen eta haiekin harremanetan dutenenarekin.

Legearen arabera Erregistroan ezarriko dira:

  1. aiotza.
  2. Ahaidegoa.
  3. Izen-abizenak.
  4. Emantzipazioa edo adinezko gaitasuna.
  5. Pertsonen gaitasun juridikoaren epai aldaketak, edo hauek konkurtsoan, diruz hautsita edo ordaintzeko kenduak aldarrikatuak izan direla.
  6. Desagertze edo heriotza aldarrikapenak.
  7. Nazionalitatea eta auzotasuna.
  8. Patria potestas, tutoretza eta legeak agintzen dituen bestelako ordezkapenak.
  9. Ezkontza.
  10. Heriotza.
AURREKARIAK

Mende askotan Estatuari eta Elizari ez zien ardura pertsonen erregistro bat edukitzea.

Erromatar Inperioan estatuaren kontrol honen nolabaiteko aurrekariren bat egon zen, baina egin ziren zentsuek ez zuten maiztasun finkorik, eta, orokorrean, hiritarren zenbaketa hutsak izan ziren, besterik ez (Schultzek, hala ere, esaten du zenbait album mota egon zirela eta haietan ezartzen zirela erromatarren jaiotza, heriotza eta hiritartasuna.)

Tirentoko Kontzilioaren ondorioz, Eliza Katolikoak arauak eman zituen parrokiako liburuak eramateko modua zehazteko, liburu haietan jasotzen ziren bataioak eta ezkontzak, eta beranduago praktika zela eta heriotzak ere jasotzen ziren. Denbora joan ahala, ezarpen hauek auzi zibiletan erabiltzen hasi ziren eta frogatzat onartzen hasi ziren ere.

Urte askoren ondoren, 1749an, lege hispaniko batek gure Erresumako prelatuei behartu zien parrokiako liburuak arreta handiz zaintzera, haien elizetan ongi gordeta eta erabat babestuta egon zitezen.

Itzuli gora
ERREGISTRO ZIBILAREN SORTZEA

Honela jarraitu zuen Espainiak 1869a arte, Estatuak legezko kontrol funtsezko hau bere gain hartu gabe. 1868ko iraultza "Loriotsuaren" ondoren (hasiera batean Borbondarren bukaera baina ez monarkiarena bilatzen baitzuen), 1869ko Konstituzio berriak kultu askatasuna aldarrikatzen zuen. Askatasun hura zela eta, beharrezko bihurtu zen espainiar guzien datuak, ez bakarrik katolikoenak, jasotzen zituen Erregistro Zibil bat, eta horrela sortu zuen 1870eko ekainaren 17ko "behin-behineko" legea: lege hark ezarri zuen Estatuan lehenengo aldiz delako erregistroa, gaur egun dituen ezaugarriekin. Legea indarrean sartu zen 1871ko urtarrilaren 1ean. Eta "behin-behinekoa" deituagatik, indarrean egon zen 1957an beste batek ordezkatu zuen artio. Lege berri hura eta 1958-XI-14ko bere Arautegia (mende hasierako politiko espainiar batek esan omen zuen: legea haiek egin dezatela, arautegia egitea niri uzten didaten bitartean...) indarrean sartu ziren hurrengo urteko urtarrilaren batean.

PUBLIZITATEA ETA ATALAK

Erregistro Zibilari berez dagokio publikoa izatea. Erregistro Zibil bati jaiotze, ezkontza edo heriotza akta baten kopia literala edo fotokopia bat eskatzen badiogu (datu haiek bere menekoak izan dira 1871tik gaurdaino) arazorik gabe emanen digute. Eskaera hitzez edo idatziz egin dezakegu.

Erregistro Zibila lau ataletan dago banaturik:

  1. aiotzak eta orokorra. Honetan jasotzen dira jaiotzak, ama eta aita (ezaguna denean) aipatuz. Gehienetan hemen agertzen dira lau aiton amonen izen eta abizenak.
  2. Ezkontzak. Jasotzen dira ezkontideen izen-abizenak, haien gurasoak, eta, batzuetan, jaiotzen data eta lekua.
  3. Heriotzak. Hiltzearen data, lekua eta ordua, beti haren mediku agiriarekin. Hildakoaren nortasuna, haren jaiotze lekua eta data ematen dira (askotan honenbeste urte zituela esaten da, familiakoek, seme-alabek barne, oso maiz ez baitakite datu zehatza).
  4. Tutoretzak eta legezko ordezkapenak.

Ezeko aktak informazio iturri bereziki ziurrak dira, datuak jasotzeko garaian hartzen diren bermeak direla eta.


ONDORIOA

Lagun jakin baten datuak ezagutu nahi baditugu, bere jaiotze data eta lekua jakin behar ditugu. Eman dezagun gure aitaren datu hauek ez dakizkigula. Zer egin?

  1. Erregistro Zibilari eskatu, pertsonalki edo gutun baten bidez, geronen jaiotze agiriko kopia literal bat. Hartan agertuko dira, ziur aski, gure aitaren jaiotze data eta lekua eta bi abizen eta gure aiton-amonen izenak eta jaiotze lekuak.
  2. (Bataiaturik bazaude) Eliz parrokiari eskatu, pertsonalki edo gutun bidez, geronen bataio agiriko kopia literala. Hartan agertuko dira ziurrenik gure aitaren bataio data eta lekua eta bi abizen, eta gure aiton-amonen bataio lekua.
  3. Eta gero, jasotako datuekin, eskaera berak eginen ditugu gure aitaren datuen inguruan, eta honen agiriek esaten dutenarekin gure aitonaren agiriak eskatuko ditugu; eta era honetan, urratsez urrats urrutira irits gaitezke... Erregistro Zibilen bitartez 1871. urteraino, eta Elizarenen bitartez, zortea badugu, XVI. menderaino.

Frantses itzultzailearen oharra: Artikulu hau, dagoen bezala, Espainiar estatuari bakarrik dagokio. Frantziar estatuan, eta bertze batzuetan, prozedura antzekoa izanagatik, historiak eta legeek berezitasunak ekartzen dituzte eta ezinezkoa da orokorrean hitz egitea. Frantziar berezitasunei buruzko artikulu zehatz baten zain gaudelarik, ohar batzuk emanen ditut: jaiotza eta heriotza agiriak ez dira publiko bilakatzen ehun urte (jaiotzetan) edo berrogeita hamar urte (heriotzetan) igaro arte, bakarrik pertsonaren ahaide hurbilek ikus ditzakete. Erregistro Zibila 1793an sortu zen (frantziar iraultzaren garaian). Frantzian ez dago bigarren abizenik, aiton-amonak ia inoiz ez dira agertzen agirietan, eta XVIII. mendeko ezkontza agirietan, maiz, gurasoak ere ez dira aipatzen. Bertzalde, 1793 aitzineko eliz agiri guziak estatuari eman zizkioten, eta agiri zibilak daudeneko administrazio beretan egoten dira, hau da Udaletxetako eta Departamenduko Artxiboetan.

Itzuli gora
    Artikuluen egileak dira hauen gaineko eskubideen jabeak
Copyright© 2001-2002 Lizardi Multimedia