IKUS-ENTZUNEZKO GEHIGARRIAK
Lanak bost atal ditu; haietariko lau, argazkiez eta oso
ahots atsegin batez landuak; ahotsa aski geldi mintzatzen
da eta aise segi daiteke haren azalpena.
Hasteko "La Casa Solar" (Etxaldea). Beroni buruzko
informazio zabala ematen du: etxaldearen, abizenen eta euskal
toponimiaren arteko harremana, gure abizenak nondik heldu
diren eta, azken buruan, geronen jatorria eta gure arbasoekiko
lotura; garai bateko bizitza politikoa eta soziala; oinordetza
eta premutasun sistemak. Hau guzia oso probetxugarria da
edozein genealogia zalerendako, nahikoa gauza argitzen eta
bertze anitz edireten laguntzen baitu.
|
 |
| Hurrena "Ordenes de Caballería"
(Aitonen Semeen Elkarteak) delakoen inguruan mintzatuko naiz.
Haiei buruz, haien sorrera eta historiari buruz, ematen du,
atzera berriz, informazioa zabala. Nahiko deigarria da Espainia
aldeko lau ordenetan zentratu beharrean, Portugaleko hiruren
eta Ekialdeko bosten inguruan ere argibideak ematen dituela.
Ordenen ondoren, "El Apellido" (Abizena) atalaz
hitz egin dezakegu; abizenaren historia, sorrera eta garapena,
abizen patronimikoak eta toponimikoen sorrera. Aitzineko
ataletan bezala, hau guzia ikus-entzunezko sistemaren bidez
aurkezten du, eta oso modu landuan, abizen moten laburpen
taula batekin bukatzeko.
Abizenaren ondoan "La nobleza Vasco-Navarra"
(Euskal Noblezia) heldu da. Haien bizimoduak, eskubideak,
pribilegioak eta botere politikoa aztertzen ditu, hondarrean:
gainerako jendearekiko bizimodu diferentea. Hau guzia sailkapen
bikain batekin agertzen da, noblezia motetan oinarritua:
hauek ere banan-banan sailkatzen ditu, leku bateko auzoa
izateagatik sortzen zen noblezia barne; eta, bukatzeko,
noblezia frogak xeheki azaltzen ditu.
ARMORIAL DIGITAL
Azkenik, bortzgarren atalera iritsi gara, niretako praktikoena:
"Armorial Digital" euskal abizenen datu base bikaina.
Aitzineko atalek ez bezala, honako honek ez du ahotsik,
pantaila eroso bakar bat da eta hartan abizenak bila daitezke,
sarrera diferenteetatik. Behin abizena aurkituz gero, armarria
eta abizen haren azalpena agertzen ditu: euskaraz nola idatzi,
armarriak, etxaldea eta iturriak. Etxaldearen barnean, herrietan
sakatuz gero, entziklopedia sailean, kokapen mapa bat ateratzen
da, eta lekuari buruzko informazioa ematen du: non dagoen,
jaiak noiz diren, bertako ohiturak, etab. Pantaila honek
hiztegi heraldiko bat era badu, armarriaren nondik norakoak
ulertzen laguntzeko. Arras lagungarria suertatzen den bertze
ezaugarri bat ere badu: eskaturiko informazio guzia kopiatzen
ahal da, botoi egokiak sakatuz, eta gero edozein testu dokumentutan
itsas daiteke.
Atal honetan deigarria suertatu zait dokumentazio iturri
kopuru handia, eta batik-bat "Amurrioko liburua",
1932an José Madinabeitiak, Amurrioko erretoreak,
idatzia.
IRUZKINA
Lizardi Multimediaren CDa tresna zehatza eta bikaina da,
genealogian eta historian, euskaldunean bereziki, interesa
duen edonork eduki beharko lukeena. Hondarrean, informazio
iturri bikain bat eta zaleendako tresna ezin hobea.
|
